۲۲ نوامبر ۱۹۴۱، روز ۱۵۴ از ۱۴۱۸

جادهٔ زندگی

دریاچهٔ لادوگا

روی یخ، از ساحل تا ساحل

≈ ۳۰ کیلومتر

روی یخ، از ساحل تا ساحل

نفر در سراسر محاصره از راه لادوگا بیرون برده شدند

≈ ۱٫۳ میلیون

نفر در سراسر محاصره از راه لادوگا بیرون برده شدند

تنها راه رسیدن به لنینگرادِ محاصره‌شده از روی دریاچهٔ لادوگا می‌گذشت. وقتی یخ محکم شد، ۲۲ نوامبر ۱۹۴۱ نخستین کامیون‌های نان از رویش گذشتند. راننده‌ها با درهای باز رانندگی می‌کردند تا اگر یخ ترک برداشت، بتوانند بیرون بپرند. در راه بازگشت، کودکان را از شهر بیرون می‌بردند.

یخ هنوز نازک بود و نخستین کامیون‌ها فقط چند کیسه آرد می‌بردند. وقتی یخ محکم‌تر شد، روزانه صدها کامیون از این مسیر می‌گذشت. توپچی‌های ضدهوایی از جاده نگهبانی می‌کردند، دختران راهنمای ترافیک شبانه‌روز در باد می‌ایستادند و خودروها و آدم‌های بسیاری در شکاف‌های یخ از میان رفتند.

در نخستین زمستان محاصره صدها هزار لنینگرادی، پیش از همه کودکان، از روی یخ بیرون برده شدند. بسیاری از آن‌ها بعدها به یاد می‌آوردند که کامیون شب‌هنگام روی دریاچه می‌رفت و چقدر دلشان می‌خواست که نایستد.