۵ دسامبر ۱۹۴۱، روز ۱۶۷ از ۱۴۱۸

ضدحمله در برابر مسکو

حومهٔ مسکو

دشمن تا این اندازه از مسکو عقب رانده شد

۱۰۰ تا ۲۵۰ کیلومتر

دشمن تا این اندازه از مسکو عقب رانده شد

۵ و ۶ دسامبر ۱۹۴۱، در یخبندان شدید، ارتش سرخ دست به ضدحمله زد و دشمن را ۱۰۰ تا ۲۵۰ کیلومتر از مسکو عقب راند. این نخستین شکست بزرگ ارتش نازی در جنگ جهانی دوم بود. افسانهٔ شکست‌ناپذیری‌اش فرو ریخت.

لشکرهای تازه‌نفس، از جمله از سیبری و خاور دور، به مسکو رسیدند. سرمای سختی فرا رسید: بسیاری از سربازان دشمن لباس زمستانی نداشتند و روغن ماشین‌آلاتشان یخ می‌زد. گردان‌های اسکی شوروی با روپوش‌های سفید از جاهایی سر درمی‌آوردند که هیچ‌کس انتظارشان را نداشت.

در یک ماه کالینین، کلین، وولوکولامسک و کالوگا آزاد شدند. در روستاها مردمی به استقبال سربازان می‌آمدند که دشمن هنگام عقب‌نشینی خانه‌هایشان را سوزانده بود. می‌گریستند و هر چه برایشان مانده بود، برای سربازان می‌آوردند.