یاد و اندوهتلخ
۱۲۵ گرم نانِ محاصره
لنینگراد
- نان در روز، سهم کودکان و کارمندان در پایان ۱۹۴۱
- ۱۲۵ گرم
- نان در روز، سهم کودکان و کارمندان در پایان ۱۹۴۱
- برگ در دفترچهٔ تانیا ساویچوا
- ۹
- برگ در دفترچهٔ تانیا ساویچوا
در زمستان ۱۹۴۱–۱۹۴۲ در لنینگراد نه گرمایش بود، نه برق، نه آب. مدتی به کودکان و کارمندان روزانه فقط ۱۲۵ گرم نان می‌دادند، تکه‌ای به اندازهٔ کف دست. دختری دانش‌آموز به نام تانیا ساویچوا دفترچه‌ای کوچک می‌نوشت که یکی از مشهورترین یادگارهای محاصره شد.
مردم مبل‌ها و کتاب‌ها را در بخاری‌های کوچک آهنی می‌سوزاندند و برای آب به سوراخ‌های یخ رود نوا می‌رفتند. تراموها در خیابان‌ها یخ زده بودند. اما کارخانه‌ها کار می‌کردند و وقتی رادیو برنامه نداشت، صدای مترونوم پخش می‌شد: تا وقتی تیک‌تاکش شنیده می‌شد، شهر زنده بود.
تانیا ساویچوا در دفترچه‌ای کوچک روزهایی را می‌نوشت که عزیزانش می‌مردند. تانیا را از شهر بیرون بردند، اما نتوانستند نجاتش دهند: او تابستان ۱۹۴۴ درگذشت. دفترچه‌اش در موزهٔ تاریخ سن‌پترزبورگ نگهداری می‌شود.
ساویچوف‌ها مردند. همه مردند. فقط تانیا ماند.